Infidelity, betrayal and forced mobility: some cases of exile and banishment in the Hispano-Gothic kingdom of Toledo (VI – VII centuries).
DOI:
https://doi.org/10.34096/ahamm.v59.1.14703Keywords:
Hispano gothic kingdom of Toledo, Infidelity, Forced mobility, Exile, BanishmentAbstract
The Hispano gothic kingdom was marked by intense conflicts between the royal power and the aristocratic segments. The result of these disputes was the promulgation of laws that punished traitors and infidels with exile or, in case of escape, banishment. We find examples of both forms of mobility in the 6th and 7th centuries, particularly in the work of Valerio del Bierzo that is analyzed in this study.
Downloads
Download data is not yet available.
References
Fuentes primarias:
• Braul. Caes., Ep. = Braulio de Zaragoza, Epístolas, in: Riesgo Terrero, L. Epistolario de San Braulio. Introducción, edición crítica y traducción. Sevilla: Editorial Catolica Española, 1975, pp. 62 – 183.
• Chron. Moz., a. 754 = Crônica Moçárabe de 754, in: Lopez Pereira, J. E. Crónica Mozarabe de 754. Edición crítica y traducción. Zaragoza: Universidad de Zaragoza - Textos Medievales 58, 1980, pp. 24 – 131.
• Conc. = Concilios hispano-visigodos, in Vives, J. Concilios Visigoticos e Hispano-Romanos. Madrid – Barcelona: CSIC, 1963, pp. 107 – 537.
• Ep. Pauli = Epístola de Paulo ao rei Wamba, in: Levinson, W., Corpus Christianorum. Series Latina, CXV. Turnholt: Brepols, 1976, p. 217.
• Form. Visig. = Formulas Visigodas, in: Gil, J., Miscellanea Wisigothica. Sevilla: Universidad de Sevilla, 1972, pp. 70 – 112.
• Fred., Chron. = Fredegário Escolástico, Cronica, in: Wallace-Hadrill, J. M. The Fourth Book of the Chronicle of Fredegar with its continuations. Westport-Connecticut: Greenwood Press Publishers, 1981, pp. 1 – 121.
. Hydt., Chron. = Cronica de Hidacio, in: Tranoy, A. Hydace. Chronique. Paris: Les Éditions du Cerf, 1974, vol. I, pp. 98 – 179.
• Ioan. Bicl., Chron. = Juan de Biclaro, Cronica, in: Campos Ruiz, J., Juan de Biclaro. Obispo de Gerona. Su vida y su obra. Madrid: CSIC, 1960, pp. 77 – 100.
. Ild., De Uir. Ill.= Ildephonsus Toletanus Episcopus, Liber de Uiris Illustribus, in: Codoñer Merino, C. El De Uiris Illustribus de Ildefonso de Toledo. Estudio y edición critica. Salamanca: Consejo Superior de Investigaciones Científicas, 1972, pp. 110 – 135.
• Isid., Etym. = Isidoro de Sevilha, Etimologias, in: Oroz Reta, J., Marcos Casquero, M. y Díaz y Díaz, M. C., San Isidoro de Sevilla. Etimologías. Edición bilíngue. Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos, 1982, 2v.
• Isid., HG = Isidoro de Sevilha, História dos Godos, in: Rodríguez Alonso, Cr., Las Historias de los Godos, Vandalos y Suevos de Isidoro de Sevilla. León: Colegiata de San Isidoro, 1975, pp. 168 – 287.
• Iul. Tol., HW = Juliano de Toledo, Historia de Wamba, in: Levinson, W., Corpus Christianorum. Series Latina, CXV. Turnholt: Brepols, 1976, pp. 218 – 244.
• Iul. Tol., Iud. = Juliano de Toledo, Juicio, in: Levinson, W., Corpus Christianorum. Series Latina, CXV. Turnholt: Brepols, 1976, pp. 250 – 255.
• L.V. = Lex Visigotorum, in: Zeumer, K., Monumenta Germaniae Historica. Legum Sectio I. Legum Nationum Germanicarum. Tomus I. Hannover-Leipzig: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1902.
. RC = Regula Communis, in: Campos, J. & Roca, I. Santos Padres Españoles II. San Leandro, San Isidoro, San Fructuoso. Reglas monásticas de la España visigoda. Los tres libros de las “Sentencias”. Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos –Santos Padres Españoles II, 1971, pp. 172 – 211.
• Taio, Sent. = Taio de Zaragoza, Sentenças, in: Migne, J. -P., Sententiarum libri quinque, Patrologia Latina LXXX. Paris: Ramos Editore, 1849, pp. 727 – 730.
. Val., Ad Don. = Valerius Bergidensis, Dicta Beati Valeri ad beatum Donadevm scripta, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 200 – 209.
. Val., De Gen. Mon.= Valerius Bergidensis, De Genere Monachorum, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 324 – 337.
. Val.,Ord.Querm. = Valerius Bergidensis, Item Valeri narrationes superius memorato Patri nostro Donadeo Ordo Querimoniae Praefatio Discriminis, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 246 – 277.
. Val., Repl. = Valerius Bergidensis, Item Replicatio Sermonum a Prima Conversione, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 280 – 311.
. Val., Resd. = Valerius Bergidensis, Item quod de Superioribus Querimoniis Residuum sequitur, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 312 – 323.
. Vers. Fruc.= Anonimus, Uersiculi Fructuosi, in: Maya Sanchez A. Corpus Christianorum Series Latina 116 – Vitas Sanctorum Patrum Emeritensium. Turnholt: Brepols, 1992, pp. LXXXVII – XCV.
. VF = Anónimo, Vida de Fructuoso, in: Diaz y Diaz, M. C. La Vida de San Fructuoso de Braga: estudio y edición crítica. Braga: Empresa do Diário do Minho, 1974, pp. 77 – 117.
Bibliografia.
BROWN, P. The Ransom of the Soul. Afterlife and Wealth in Early Western Christianity. Cambridge/London: Harvard University Press, 2015.
CARRIÉ, J.-M. & ROUSSELLE, A. L’Empire Romain en mutation. Des Sévères à Constantin 192 – 337. Paris: Seuil, 1999.
CRIFÓ, G. “Esilio”, in: Enciclopedia del Diritto XV. Milano: Giuffré Editore, 1966, p.712-722.
DIAZ MARTÍNEZ, P. “Gallaecia: De reino suevo a provincia visigoda”, in: Galicia fai dovs mil anos. O feito diferencial galego. História, vol. I. Santiago de Compostela: Museo do Pobo Galego, 1997, p.253-278.
_________________. “Rey y poder en la monarquia visigoda”, in: Iberia, 1, 1998, p. 175 – 195.
_________________. “El Parrochiale Suevum: organización eclesiástica, poder político y poblamiento en la Gallaecia tardoantigüa”, in: Homenaje a José Maria Blázquez, I (Ed. Jaime Alvar). Madrid: Universidad Carlos III, 1998, p.35-47.
__________________. El Reino Suevo (411-585). Madrid: Akal, 2011.
__________________. “El eremitismo en la Hispania visigoda: Valerio del Bierzo y su entorno”, in: El Monacato Espontáneo. Eremitas y eremitorios en el mundo medieval (Org. José Ángel García de Cortázar & Ramón Teja). Aguilar de Campoo: Fundación Santa María la Real, 2011 a, p.57-83.
__________________. “La dinámica del poder y la defensa del territorio: para una comprensión del fin del reino visigodo de Toledo”, in: De Mahoma a Carlomagno – Los primeros tiempos (siglos VII-IX). XXXIX Semana de Estudios Medievales. Estella: Gobierno de Navarra, 2012, p.167-205.
DIAZ Y DIAZ, M.C. La Vida de San Fructuoso de Braga. Braga: Camara Municipal de Braga, 1974.
FRIGHETTO, R. “Um possível exemplo de Redemptus Captiuus no NO. Peninsular hispano-visigodo: Valério do Bierzo”. Gerión, 15, 1997, p.341-351.
______________. “O soberano ideal na obra de Valério do Bierzo”. Gerión, 16, 1998, p.461-470.
______________. “Sociedade e Cultura no NO peninsular ibérico em finais do século VII, segundo o De Genere Monachorum de Valério do Bierzo”. Gallaecia, 5, 1999, p. 363-373.
______________. “O problema da legitimidade e a limitação do poder régio na Hispania visigoda: o reinado de Ervigio (680 – 687)”, in: Gerión, 22/1, 2004, p.421-435.
______________. “De la barbarica gens hacia la christiana ciuilitas: la concepción de regnum según el pensamiento político de Isidoro de Sevilla (siglo VII)”. Anuario del Centro de Estudios Históricos Prof. Carlos A. Segreti, 7, 2007, p.203-220.
____________. A Antiguidade Tardia. Roma e as monarquias romanobárbaras numa época de transformações (séculos II – VIII). Curitiba: Juruá Editora, 2012.
____________. “Identidade(s) e Fronteira(s) na Hispania Visigoda, segundo o pensamento de Isidoro de Sevilha”, in: Identidades e Fronteiras no Medievo Ibérico (Coord. Fátima Regina Fernandes). Curitiba: Juruá Editora, 2013, p.91-126.
____________. “Legitimidade e poder da realeza hispano-visigoda, segundo a Historia Wambae de Juliano de Toledo (segunda metade do século VII)”. Espaço Plural, 30, 2014, p.89-116.
____________. “Um exemplo de gens na Hispania visigoda: Fructuoso de Braga e a sua origo preclara (século VII)”. Revista Diálogos Mediterrânicos, 7, 2014, p.28-52.
____________. “Símbolos e rituais: os mecanismos do poder político no reino hispano-visigodo de Toledo (séculos VI-VII)”. Anos 90, v.22/42, 2015, p.239-272.
____________. “El exilio, el destierro y sus concepciones políticas en la Hispania visigoda: los ejemplos de Juan de Bíclaro e Isidoro de Sevilla (siglos VI – VII)”, in: Movilidad forzada entre la Antigüedad Clásica y Tardía (Eds. Margarita Vallejo Girvés, Juan Antonio Bueno Delgado & Carlos Sánchez-Moreno Ellart). Alcalá de Henares: Ediciones Universidad de Alcalá de Henares, 2015 a, p.111-134.
___________. “Do Imperium ao Regnum na Antiguidade Tardia: o exemplo do reino hispano-visigodo de Toledo (séculos VI – VII)”. História São Paulo, 35, 2016, p.1-22.
___________. “Quando a traição torna-se uma enfermidade: a infidelidade política e a prática do morbo gothorum no reino hispano-visigodo de Toledo (século VII)”. Revista Signum, 17/1, 2016 a, p.116-135.
___________. “A política nas entrelinhas: a traição, o exílio e o confinamento no Ordo Querimoniae, 17 – 23, de Valério do Bierzo”, in: Antigüedad y Cristianismo, 40, 2023, p. 1 – 15.
GARCÍA HERRERO, G. “Sobre la autoría de la Insultatio y la fecha de composición de la Historia Wambae de Julián de Toledo”, in: Los Visigodos y su mundo. Arqueología, Paleontología y Etnografía. Madrid: Comunidad de Madrid, 1998, p.185-213.
GARCÍA LOPEZ, Y. Estudios críticos de la ‘Lex Wisigothorum’. Alcalá de Henares: Ediciones Universidad de Alcalá de Henares, 1996.
GARCIA MORENO, L.A. “El estado protofeudal visigodo: precedente y modelo para la Europa carolingia”, in: L’Europe Héritière de l’Espagne Wisigothique (Coords. Jacques Fontaine & Christine Pellistrandi). Madrid: Rencontres de la Casa de Velázquez, 1992, p.17-43.
_____________________. “Prosopography, nomenclature and royal succession in the visigothic kingdom of Toledo”, in: Journal of Late Antiquity, 1/1, 2008, p. 142 – 156.
GASPARRI, St. & LA ROCCA, Cr. Tempi Barbarici. L’Europa occidentale tra antichità e medioevo (300 – 900). Roma: Carocci Editore, 2013.
GIARDINA, A. “Esplosione di tardoantico”. Studi Storici, 41/1, 1999, p. 157 – 180.
GULDI, J. & ARMITAGE, D. Manifiesto por la historia. Madrid: Alianza Editorial, 2016.
HEATHER, P. “The Late Roman art of client management: imperial defense in the fourth century west”, in: Walter Pohl, Ian Wood & Helmut Reimitz (Eds.), The transformation of frontiers. From Late Antiquity to the Carolingians. Leiden-Boston: Brill, 2001, p.15-68.
KING, P.D. Derecho y sociedade en el reino visigodo. Madrid: Alianza Editorial, 1981.
MARTIN, Céline. « L’Évéque dans un petit navire. Banissement et relégation dans les Vies des Saints Pères de Mérida », in : Échanges, communications et reseaux dans le Haut Moyen Âge. Études et textes offerts à Stéphane Lebecq (Org. Alban Gautier et Céline Martin). Turnholti: Brepols, 2011, p.45-55.
MARTIN, J.C. “?Valerio en Compludo? Examen crítico de los Opúsculos Autobiográficos (CPL 1282-1284) y las Visiones del más allá (CPL 1277-1279) de Valerio del Bierzo”. Veleia, 23, 2006, p.327-338.
MATHISEN, R. “Violent behavior and the construction of barbarian identity in Late Antiquity”, in: H. A. Drake (Ed.), Violence in Late Antiquity. Perceptions and practices. London – New York: Routledge, 2006, p. 27 – 34.
_____________.“Becoming roman, becoming barbarian: Roman citizenship and the assimilation of Barbarians into the late Roman World”, in: Ulbe Bosma, Gijs Kessler & Leo Lucassen (Eds.), Migration and Membership regimes in global and historical perspective. Oxford: Brill, 2013, p.191-217.
QUINTANA PRIETO, A. Tumbo Viejo de Montes. Leon: Centro de Estudios e Investigación “San Isidro”, 1971.
ROUCHE, M. L’Aquitaine des wisigoths aux arabes – 418-781 – naissance d’une région. Paris: École des Hautes Études en Sciences Sociales, 1979.
SANCHÉZ-MORENO ELLART, C. “Exile”, in: Roger S. Bagnall, Kai Brodersen, Craige B. Champion, Andrew Erskine & Sabine R. Huebner (Eds.), The Encyclopedia of Ancient History. Oxford: Blackwell, 2013, p.2595-2596.
TOVAR,A. et alii, Tabula Imperii Romani. Hoja K – 29 Porto. Madrid: CSIC, 1991.
VALVERDE CASTRO, M.R. Ideología, simbolismo y ejercicio del poder real en la monarquía visigoda: un proceso de cambio. Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca, 2000.
_________________________. “La Monarquía visigoda en Valerio del Bierzo”. Edad Media. Revista de Historia, 12, 2011, p.281-300
VELÁZQUEZ, I. & RIPOLL, G. “Toletvm, la construcción de una Vrbs Regia”, in: Sedes Regiae ann. 400 – 800. Barcelona: Real Academia de Buenas Letras, 2000, p.521-578.
• Braul. Caes., Ep. = Braulio de Zaragoza, Epístolas, in: Riesgo Terrero, L. Epistolario de San Braulio. Introducción, edición crítica y traducción. Sevilla: Editorial Catolica Española, 1975, pp. 62 – 183.
• Chron. Moz., a. 754 = Crônica Moçárabe de 754, in: Lopez Pereira, J. E. Crónica Mozarabe de 754. Edición crítica y traducción. Zaragoza: Universidad de Zaragoza - Textos Medievales 58, 1980, pp. 24 – 131.
• Conc. = Concilios hispano-visigodos, in Vives, J. Concilios Visigoticos e Hispano-Romanos. Madrid – Barcelona: CSIC, 1963, pp. 107 – 537.
• Ep. Pauli = Epístola de Paulo ao rei Wamba, in: Levinson, W., Corpus Christianorum. Series Latina, CXV. Turnholt: Brepols, 1976, p. 217.
• Form. Visig. = Formulas Visigodas, in: Gil, J., Miscellanea Wisigothica. Sevilla: Universidad de Sevilla, 1972, pp. 70 – 112.
• Fred., Chron. = Fredegário Escolástico, Cronica, in: Wallace-Hadrill, J. M. The Fourth Book of the Chronicle of Fredegar with its continuations. Westport-Connecticut: Greenwood Press Publishers, 1981, pp. 1 – 121.
. Hydt., Chron. = Cronica de Hidacio, in: Tranoy, A. Hydace. Chronique. Paris: Les Éditions du Cerf, 1974, vol. I, pp. 98 – 179.
• Ioan. Bicl., Chron. = Juan de Biclaro, Cronica, in: Campos Ruiz, J., Juan de Biclaro. Obispo de Gerona. Su vida y su obra. Madrid: CSIC, 1960, pp. 77 – 100.
. Ild., De Uir. Ill.= Ildephonsus Toletanus Episcopus, Liber de Uiris Illustribus, in: Codoñer Merino, C. El De Uiris Illustribus de Ildefonso de Toledo. Estudio y edición critica. Salamanca: Consejo Superior de Investigaciones Científicas, 1972, pp. 110 – 135.
• Isid., Etym. = Isidoro de Sevilha, Etimologias, in: Oroz Reta, J., Marcos Casquero, M. y Díaz y Díaz, M. C., San Isidoro de Sevilla. Etimologías. Edición bilíngue. Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos, 1982, 2v.
• Isid., HG = Isidoro de Sevilha, História dos Godos, in: Rodríguez Alonso, Cr., Las Historias de los Godos, Vandalos y Suevos de Isidoro de Sevilla. León: Colegiata de San Isidoro, 1975, pp. 168 – 287.
• Iul. Tol., HW = Juliano de Toledo, Historia de Wamba, in: Levinson, W., Corpus Christianorum. Series Latina, CXV. Turnholt: Brepols, 1976, pp. 218 – 244.
• Iul. Tol., Iud. = Juliano de Toledo, Juicio, in: Levinson, W., Corpus Christianorum. Series Latina, CXV. Turnholt: Brepols, 1976, pp. 250 – 255.
• L.V. = Lex Visigotorum, in: Zeumer, K., Monumenta Germaniae Historica. Legum Sectio I. Legum Nationum Germanicarum. Tomus I. Hannover-Leipzig: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1902.
. RC = Regula Communis, in: Campos, J. & Roca, I. Santos Padres Españoles II. San Leandro, San Isidoro, San Fructuoso. Reglas monásticas de la España visigoda. Los tres libros de las “Sentencias”. Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos –Santos Padres Españoles II, 1971, pp. 172 – 211.
• Taio, Sent. = Taio de Zaragoza, Sentenças, in: Migne, J. -P., Sententiarum libri quinque, Patrologia Latina LXXX. Paris: Ramos Editore, 1849, pp. 727 – 730.
. Val., Ad Don. = Valerius Bergidensis, Dicta Beati Valeri ad beatum Donadevm scripta, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 200 – 209.
. Val., De Gen. Mon.= Valerius Bergidensis, De Genere Monachorum, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 324 – 337.
. Val.,Ord.Querm. = Valerius Bergidensis, Item Valeri narrationes superius memorato Patri nostro Donadeo Ordo Querimoniae Praefatio Discriminis, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 246 – 277.
. Val., Repl. = Valerius Bergidensis, Item Replicatio Sermonum a Prima Conversione, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 280 – 311.
. Val., Resd. = Valerius Bergidensis, Item quod de Superioribus Querimoniis Residuum sequitur, in: Diaz y Diaz, M. C. Valerio del Bierzo. Su persona, su obra. León: Centro de Estudios e Investigación “San Isidoro”, 2006, pp. 312 – 323.
. Vers. Fruc.= Anonimus, Uersiculi Fructuosi, in: Maya Sanchez A. Corpus Christianorum Series Latina 116 – Vitas Sanctorum Patrum Emeritensium. Turnholt: Brepols, 1992, pp. LXXXVII – XCV.
. VF = Anónimo, Vida de Fructuoso, in: Diaz y Diaz, M. C. La Vida de San Fructuoso de Braga: estudio y edición crítica. Braga: Empresa do Diário do Minho, 1974, pp. 77 – 117.
Bibliografia.
BROWN, P. The Ransom of the Soul. Afterlife and Wealth in Early Western Christianity. Cambridge/London: Harvard University Press, 2015.
CARRIÉ, J.-M. & ROUSSELLE, A. L’Empire Romain en mutation. Des Sévères à Constantin 192 – 337. Paris: Seuil, 1999.
CRIFÓ, G. “Esilio”, in: Enciclopedia del Diritto XV. Milano: Giuffré Editore, 1966, p.712-722.
DIAZ MARTÍNEZ, P. “Gallaecia: De reino suevo a provincia visigoda”, in: Galicia fai dovs mil anos. O feito diferencial galego. História, vol. I. Santiago de Compostela: Museo do Pobo Galego, 1997, p.253-278.
_________________. “Rey y poder en la monarquia visigoda”, in: Iberia, 1, 1998, p. 175 – 195.
_________________. “El Parrochiale Suevum: organización eclesiástica, poder político y poblamiento en la Gallaecia tardoantigüa”, in: Homenaje a José Maria Blázquez, I (Ed. Jaime Alvar). Madrid: Universidad Carlos III, 1998, p.35-47.
__________________. El Reino Suevo (411-585). Madrid: Akal, 2011.
__________________. “El eremitismo en la Hispania visigoda: Valerio del Bierzo y su entorno”, in: El Monacato Espontáneo. Eremitas y eremitorios en el mundo medieval (Org. José Ángel García de Cortázar & Ramón Teja). Aguilar de Campoo: Fundación Santa María la Real, 2011 a, p.57-83.
__________________. “La dinámica del poder y la defensa del territorio: para una comprensión del fin del reino visigodo de Toledo”, in: De Mahoma a Carlomagno – Los primeros tiempos (siglos VII-IX). XXXIX Semana de Estudios Medievales. Estella: Gobierno de Navarra, 2012, p.167-205.
DIAZ Y DIAZ, M.C. La Vida de San Fructuoso de Braga. Braga: Camara Municipal de Braga, 1974.
FRIGHETTO, R. “Um possível exemplo de Redemptus Captiuus no NO. Peninsular hispano-visigodo: Valério do Bierzo”. Gerión, 15, 1997, p.341-351.
______________. “O soberano ideal na obra de Valério do Bierzo”. Gerión, 16, 1998, p.461-470.
______________. “Sociedade e Cultura no NO peninsular ibérico em finais do século VII, segundo o De Genere Monachorum de Valério do Bierzo”. Gallaecia, 5, 1999, p. 363-373.
______________. “O problema da legitimidade e a limitação do poder régio na Hispania visigoda: o reinado de Ervigio (680 – 687)”, in: Gerión, 22/1, 2004, p.421-435.
______________. “De la barbarica gens hacia la christiana ciuilitas: la concepción de regnum según el pensamiento político de Isidoro de Sevilla (siglo VII)”. Anuario del Centro de Estudios Históricos Prof. Carlos A. Segreti, 7, 2007, p.203-220.
____________. A Antiguidade Tardia. Roma e as monarquias romanobárbaras numa época de transformações (séculos II – VIII). Curitiba: Juruá Editora, 2012.
____________. “Identidade(s) e Fronteira(s) na Hispania Visigoda, segundo o pensamento de Isidoro de Sevilha”, in: Identidades e Fronteiras no Medievo Ibérico (Coord. Fátima Regina Fernandes). Curitiba: Juruá Editora, 2013, p.91-126.
____________. “Legitimidade e poder da realeza hispano-visigoda, segundo a Historia Wambae de Juliano de Toledo (segunda metade do século VII)”. Espaço Plural, 30, 2014, p.89-116.
____________. “Um exemplo de gens na Hispania visigoda: Fructuoso de Braga e a sua origo preclara (século VII)”. Revista Diálogos Mediterrânicos, 7, 2014, p.28-52.
____________. “Símbolos e rituais: os mecanismos do poder político no reino hispano-visigodo de Toledo (séculos VI-VII)”. Anos 90, v.22/42, 2015, p.239-272.
____________. “El exilio, el destierro y sus concepciones políticas en la Hispania visigoda: los ejemplos de Juan de Bíclaro e Isidoro de Sevilla (siglos VI – VII)”, in: Movilidad forzada entre la Antigüedad Clásica y Tardía (Eds. Margarita Vallejo Girvés, Juan Antonio Bueno Delgado & Carlos Sánchez-Moreno Ellart). Alcalá de Henares: Ediciones Universidad de Alcalá de Henares, 2015 a, p.111-134.
___________. “Do Imperium ao Regnum na Antiguidade Tardia: o exemplo do reino hispano-visigodo de Toledo (séculos VI – VII)”. História São Paulo, 35, 2016, p.1-22.
___________. “Quando a traição torna-se uma enfermidade: a infidelidade política e a prática do morbo gothorum no reino hispano-visigodo de Toledo (século VII)”. Revista Signum, 17/1, 2016 a, p.116-135.
___________. “A política nas entrelinhas: a traição, o exílio e o confinamento no Ordo Querimoniae, 17 – 23, de Valério do Bierzo”, in: Antigüedad y Cristianismo, 40, 2023, p. 1 – 15.
GARCÍA HERRERO, G. “Sobre la autoría de la Insultatio y la fecha de composición de la Historia Wambae de Julián de Toledo”, in: Los Visigodos y su mundo. Arqueología, Paleontología y Etnografía. Madrid: Comunidad de Madrid, 1998, p.185-213.
GARCÍA LOPEZ, Y. Estudios críticos de la ‘Lex Wisigothorum’. Alcalá de Henares: Ediciones Universidad de Alcalá de Henares, 1996.
GARCIA MORENO, L.A. “El estado protofeudal visigodo: precedente y modelo para la Europa carolingia”, in: L’Europe Héritière de l’Espagne Wisigothique (Coords. Jacques Fontaine & Christine Pellistrandi). Madrid: Rencontres de la Casa de Velázquez, 1992, p.17-43.
_____________________. “Prosopography, nomenclature and royal succession in the visigothic kingdom of Toledo”, in: Journal of Late Antiquity, 1/1, 2008, p. 142 – 156.
GASPARRI, St. & LA ROCCA, Cr. Tempi Barbarici. L’Europa occidentale tra antichità e medioevo (300 – 900). Roma: Carocci Editore, 2013.
GIARDINA, A. “Esplosione di tardoantico”. Studi Storici, 41/1, 1999, p. 157 – 180.
GULDI, J. & ARMITAGE, D. Manifiesto por la historia. Madrid: Alianza Editorial, 2016.
HEATHER, P. “The Late Roman art of client management: imperial defense in the fourth century west”, in: Walter Pohl, Ian Wood & Helmut Reimitz (Eds.), The transformation of frontiers. From Late Antiquity to the Carolingians. Leiden-Boston: Brill, 2001, p.15-68.
KING, P.D. Derecho y sociedade en el reino visigodo. Madrid: Alianza Editorial, 1981.
MARTIN, Céline. « L’Évéque dans un petit navire. Banissement et relégation dans les Vies des Saints Pères de Mérida », in : Échanges, communications et reseaux dans le Haut Moyen Âge. Études et textes offerts à Stéphane Lebecq (Org. Alban Gautier et Céline Martin). Turnholti: Brepols, 2011, p.45-55.
MARTIN, J.C. “?Valerio en Compludo? Examen crítico de los Opúsculos Autobiográficos (CPL 1282-1284) y las Visiones del más allá (CPL 1277-1279) de Valerio del Bierzo”. Veleia, 23, 2006, p.327-338.
MATHISEN, R. “Violent behavior and the construction of barbarian identity in Late Antiquity”, in: H. A. Drake (Ed.), Violence in Late Antiquity. Perceptions and practices. London – New York: Routledge, 2006, p. 27 – 34.
_____________.“Becoming roman, becoming barbarian: Roman citizenship and the assimilation of Barbarians into the late Roman World”, in: Ulbe Bosma, Gijs Kessler & Leo Lucassen (Eds.), Migration and Membership regimes in global and historical perspective. Oxford: Brill, 2013, p.191-217.
QUINTANA PRIETO, A. Tumbo Viejo de Montes. Leon: Centro de Estudios e Investigación “San Isidro”, 1971.
ROUCHE, M. L’Aquitaine des wisigoths aux arabes – 418-781 – naissance d’une région. Paris: École des Hautes Études en Sciences Sociales, 1979.
SANCHÉZ-MORENO ELLART, C. “Exile”, in: Roger S. Bagnall, Kai Brodersen, Craige B. Champion, Andrew Erskine & Sabine R. Huebner (Eds.), The Encyclopedia of Ancient History. Oxford: Blackwell, 2013, p.2595-2596.
TOVAR,A. et alii, Tabula Imperii Romani. Hoja K – 29 Porto. Madrid: CSIC, 1991.
VALVERDE CASTRO, M.R. Ideología, simbolismo y ejercicio del poder real en la monarquía visigoda: un proceso de cambio. Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca, 2000.
_________________________. “La Monarquía visigoda en Valerio del Bierzo”. Edad Media. Revista de Historia, 12, 2011, p.281-300
VELÁZQUEZ, I. & RIPOLL, G. “Toletvm, la construcción de una Vrbs Regia”, in: Sedes Regiae ann. 400 – 800. Barcelona: Real Academia de Buenas Letras, 2000, p.521-578.
Downloads
Published
2025-06-11
Issue
Section
Artículos
How to Cite
Infidelity, betrayal and forced mobility: some cases of exile and banishment in the Hispano-Gothic kingdom of Toledo (VI – VII centuries). (2025). Anales De Historia Antigua, Medieval Y Moderna, 59(1). https://doi.org/10.34096/ahamm.v59.1.14703
